Ademcoach opleiding voor fysiotherapeuten
Dysfunctioneel ademen komt bij ongeveer één op de tien mensen voor en zit vaak achter nek- en schouderklachten, onverklaarde benauwdheid en slecht herstel. Een ademcoach opleiding leert fysiotherapeuten het te herkennen, meten en behandelen binnen het eigen behandelplan, met evidence uit onder meer de BREATHE-studie en 47 accreditatiepunten.
- Voor wie: Fysiotherapeuten, oefentherapeuten en andere paramedici
- Accreditatie: 47 punten Kwaliteitshuis Fysiotherapie (nr. 503768)
- Meten: Nijmeegse vragenlijst, ademfrequentie, ademhoudtesten
- Evidence: BREATHE-studie, Papworth- en Buteyko-onderzoek
- Inzet: Screening bij intake, module in lopend traject, apart aanbod
- Opleiding: 6 lesdagen, 168 uur, KTNO-geaccrediteerd, € 1.799
Als fysiotherapeut zie je dysfunctioneel ademen dagelijks, vaak zonder dat het zo heet. De patiënt met nekklachten die hoog in de borst ademt. De sporter die niet herstelt. De cliënt met aanhoudende benauwdheid bij wie de longfunctie normaal is.
In dit artikel lees je hoe je dysfunctioneel ademen herkent en meet, wat het onderzoek zegt over ademtraining in de fysiotherapie, hoe het in je behandelplan past en wat de Ademcoach Opleiding van B-Mind je als fysiotherapeut concreet oplevert.
Wat is dysfunctioneel ademen en waarom zie je het zo vaak?
Dysfunctioneel ademen is een adempatroon dat niet past bij wat het lichaam op dat moment nodig heeft: te snel, te hoog in de borst, onregelmatig, met veel zuchten of met een te lage CO₂-spiegel. Het is geen longziekte. De longen zijn gezond, het patroon is verstoord. Daarom wordt het bij longfunctieonderzoek gemist en komt de patiënt met onverklaarde klachten bij jou terecht.
Klachten waar het achter kan zitten:
- nek-, schouder- en thoraxklachten door overbelasting van de hulpademhalingsspieren;
- benauwdheid en het gevoel niet diep te kunnen ademen bij een normale longfunctie;
- duizeligheid, tintelingen en hartkloppingen, klassiek bij chronische hyperventilatie;
- verminderd herstel en vroege verzuring bij sporters;
- slecht slapen en aanhoudende vermoeidheid;
- angst- en paniekklachten die lichamelijk worden ervaren.
Hoe je chronische hyperventilatie herkent, lees je in het artikel over hyperventilatie. De bredere groep functionele ademklachten beschrijven we apart.
Hoe meet je dysfunctioneel ademen?
De Nijmeegse vragenlijst is de meest gebruikte screening. Zestien vragen over klachten als benauwdheid, tintelingen en duizeligheid, elk gescoord van 0 tot 4. Een score van 23 of hoger wijst op een hyperventilatiesyndroom. De lijst is in Nederland ontwikkeld (Van Dixhoorn en Duivenvoorden, 1985) [verwijzing controleren en linken] en is in vijf minuten afgenomen.
Daarnaast gebruik je in de praktijk:
- observatie van het adempatroon: borst- of buikademhaling, ademfrequentie in rust, zuchten, adempauzes. Een normale ademfrequentie in rust ligt tussen de 10 en 14 per minuut; veel mensen met dysfunctioneel ademen zitten op 18 tot 25;
- ademhoudtesten, zoals de controlepauze uit de Buteyko-methode, als indicatie van COâ‚‚-tolerantie;
- capnografie, als je de apparatuur hebt: het meet de COâ‚‚ in de uitademing en maakt hyperventilatie objectief zichtbaar.
In de Ademcoach Opleiding leer je op de eerste lesdag (ademanalyse en ademtesten) deze instrumenten afnemen en interpreteren, zodat je bij de intake al weet of ademhaling een rol speelt.
Wat zegt het onderzoek over ademtraining in de fysiotherapie?
Ademtraining door fysiotherapeuten is een van de beter onderzochte niet-medicamenteuze interventies bij astma en functionele ademklachten.
- De BREATHE-studie (Bruton e.a., Lancet Respiratory Medicine, 2018) [controleren en linken] randomiseerde ruim 650 mensen met astma. Ademtraining, zowel door een fysiotherapeut als via een zelfhulpprogramma, verbeterde de astmagerelateerde kwaliteit van leven na twaalf maanden ten opzichte van reguliere zorg, zonder verandering in medicatiegebruik.
- De Papworth-methode (Thomas e.a., BMJ, 2003; Holloway en West, Thorax, 2007) [controleren en linken], een fysiotherapeutisch ademprogramma met buikademhaling en ontspanning, verminderde astmasymptomen en hyperventilatieklachten, met een effect dat na twaalf maanden aanhield.
- Buteyko-ademtraining laat in meerdere gerandomiseerde onderzoeken een afname van symptomen en luchtwegverwijdergebruik zien bij astma, zonder effect op de longfunctie zelf. De werking loopt via het adempatroon, niet via de longen.
De gemeenschappelijke conclusie: ademtraining verbetert symptomen en kwaliteit van leven, geneest geen longziekte, en werkt het best als onderdeel van een breder behandelplan. Dat is precies de plek waar jij als fysiotherapeut zit.
Hoe past ademcoaching in je behandeling?
Ademtraining vervangt niets, het komt erbij. Afgestudeerde fysiotherapeuten zetten het op drie manieren in:
- Als screening bij elke intake met onverklaarde klachten: Nijmeegse vragenlijst plus observatie, vijf minuten. Bij een positieve score neem je ademtraining op in het behandelplan.
- Als module binnen een lopend traject: bij nek- en schouderklachten, COPD- en astmarevalidatie, chronische pijn en burn-outherstel. Twee tot vier sessies met huiswerk.
- Als apart aanbod: een ademspreekuur of groepsles voor sporters, mensen met hyperventilatieklachten of slaapproblemen. Dit trekt een nieuwe groep patiënten naar de praktijk.
Ademtraining die onderdeel is van een fysiotherapeutisch behandelplan valt onder de reguliere behandeling. Een apart ademspreekuur bied je doorgaans aan als niet-verzekerde zorg. [bevestigen door Jerome of een afgestudeerde fysiotherapeut]
Casus: nekklachten die niet overgaan
[Vervangen door een echte casus van een afgestudeerde fysiotherapeut, liefst met naam en praktijk]
Een vrouw van 42 komt met al twee jaar terugkerende nek- en schouderklachten. Eerdere fysiotherapie gaf tijdelijk verlichting. Bij observatie: ademfrequentie 20 per minuut in rust, vrijwel volledig borstademhaling, regelmatig zuchten. Nijmeegse vragenlijst: 27. Haar hulpademhalingsspieren doen bij elke ademhaling werk dat het middenrif zou moeten doen.
Het behandelplan: manuele therapie zoals voorheen, plus drie sessies ademtraining gericht op buikademhaling en ademfrequentie, met dagelijks tien minuten oefenen. Na zes weken: ademfrequentie 13, Nijmeegse score 11, nekklachten grotendeels verdwenen en niet teruggekomen bij controle na drie maanden.
Wat levert de Ademcoach Opleiding een fysiotherapeut op?
- 47 accreditatiepunten via het Kwaliteitshuis Fysiotherapie / Accreditatiebureau Fysiotherapie (registratienummer 503768). De opleiding is inhoudelijk afgestemd op de KNGF-richtlijnen en telt mee als nascholing.
- Een protocol voor screening, meting en behandeling van dysfunctioneel ademen dat je direct in je praktijk kunt inzetten.
- Fysiologische onderbouwing op het niveau dat je als paramedicus gewend bent: respiratoire fysiologie, COâ‚‚-regulatie, het Bohr-effect en de rol van het autonome zenuwstelsel, op lesdag 2 en 3.
- Technieken uit de onderzochte methoden: Buteyko, buikademhaling, ademfrequentietraining en de B-Mind-eigen methoden, met de kennis wanneer je welke inzet.
- Een lesdag specifiek over sport, ademhaling en burn-outherstel, twee groepen die je in de praktijk veel ziet.
- Het diploma Ademcoach en de Yellow Belt-certificering na een theorie-examen, praktijkexamen en ademtoets, onder toezicht van een onafhankelijke derde.
De opleiding is KTNO-geaccrediteerd (ID K11922). B-Mind is CRKBO-geregistreerd en NRTO-lid. Zes lesdagen om de twee weken in Nuenen, Schipluiden of Zwolle, ongeveer 42 contacturen, totale studiebelasting 168 uur (6 ECTS). De kosten zijn € 1.799, als nascholing vaak declarabel bij je werkgever of via je eigen praktijk. Wat de opleiding kost en wie betaalt, lees je in het artikel Wat kost een ademcoach opleiding? [link activeren zodra dat blog live is]
Ook voor andere zorgprofessionals
De accreditatiepunten verschillen per beroepsgroep: logopedisten 84 punten, vaktherapeuten 75, tandartsen 37, medisch hulpverleners 20, organisatiepsychologen 21. Voor complementaire zorgverleners geldt de opleiding als 6 ECTS. Accreditatie voor ergotherapeuten is in voorbereiding. [Jerome: oefentherapeuten Cesar/Mensendieck toevoegen als er registerpunten zijn] Het actuele overzicht staat op de pagina Keurmerken en erkenningen.
Veelgestelde vragen van fysiotherapeuten
Hoeveel accreditatiepunten krijg ik als fysiotherapeut voor de ademcoach opleiding?
47 punten via het Kwaliteitshuis Fysiotherapie (registratienummer 503768). De opleiding is afgestemd op de KNGF-richtlijnen en telt mee als nascholing.
Is ademtraining evidence-based?
Ja, voor astma en functionele ademklachten. De BREATHE-studie (2018) en onderzoek naar de Papworth- en Buteyko-methoden laten een verbetering van symptomen en kwaliteit van leven zien. Ademtraining geneest geen longziekte en werkt als onderdeel van een breder behandelplan.
Hoe herken ik dysfunctioneel ademen bij een patiënt?
Observeer het adempatroon in rust (frequentie, borst- of buikademhaling, zuchten) en neem de Nijmeegse vragenlijst af. Een score van 23 of hoger wijst op een hyperventilatiesyndroom.
Kan ik ademtraining declareren?
Als onderdeel van een fysiotherapeutisch behandelplan valt het onder de reguliere behandeling. Een apart ademspreekuur is doorgaans niet-verzekerde zorg. [bevestigen]
Moet ik eerst Master Your Breath volgen?
Nee. Voor paramedici met kennis van de fysiologie is directe instroom in de Ademcoach Opleiding gebruikelijk. Master Your Breath is een eendaagse kennismaking voor wie eerst zelf wil ervaren wat ademwerk doet.
Ademcoach worden bij B-Mind
De Ademcoach Opleiding van B-Mind vormt de Yellow Belt binnen de B-Mind Ademleerlijn. De opleiding is gericht op zorgprofessionals en coaches die ademhaling willen integreren in hun bestaande vakgebied. Na de basisopleiding kun je je binnen de Ademleerlijn verder verdiepen en specialiseren.
Bekijk de Ademcoach Opleiding →
Bekijk keurmerken en erkenningen →






